De zomervakantie zit er (bijna) op, de lokalen worden weer ingericht en de eerste roosters komen binnen. De start van het schooljaar is hét moment om een stevige basis te leggen voor praktijkgericht werken. Maar hoe doe je dat op een manier die werkt voor jou én je leerlingen? We vroegen het aan collega’s uit het veld en verzamelden vijf praktische tips om het jaar sterk te beginnen.
Begin met een échte kennismaking
“Als je wilt dat leerlingen eigenaarschap tonen, moet je ze eerst echt leren kennen.” – Lisa, docent PGP Dienstverlening en Producten. De eerste weken zijn cruciaal voor het opbouwen van vertrouwen. Organiseer een kennismakingsopdracht of introproject waarin leerlingen niet alleen vertellen wie ze zijn, maar ook laten zien wat ze kunnen. Denk aan: een mini-project waarin ze zichzelf presenteren via iets dat bij hen past (een filmpje, collage, iets bouwen). Dit geeft jou meteen inzicht in hun interesses en talenten. Zelf heb ik hierbij ook gebruik gemaakt van de Skills Mediawijsheid – het onderwerp mediawijsheid was voor ons de kapstok.
Maak het ‘waarom’ van PGP meteen duidelijk
Leerlingen doen beter mee als ze snappen waaróm ze iets doen. De meest standaard “klacht” die ik altijd hoor van mijn mentorleerlingen is “Waarom moet ik de stelling van Pythagoras leren? Wanneer heb ik dit later ooit nodig?!”. Start daarom niet met een standaard opdracht, maar met een gesprek: Wat is praktijkgericht werken eigenlijk? Wat kun je er later mee? Wat wil jij leren dit jaar? Wat zijn de vaardigheden die centraal staan? …….. Geef voorbeelden van vorige projecten, maak duidelijk waarom vaardigheden zoals samenwerken en onderzoeken belangrijk zijn of laat oud-leerlingen/opdrachtgevers aan het woord in een video. Zo breng je het tot leven.
Plan ruimte voor verkenning
“Leerlingen weten vaak nog niet wat ze leuk vinden. Geef ze ruimte om het te ontdekken.” – Ahmed, praktijkdocent Zorg en Welzijn. Begin aan de start van leerjaar 3 met een ‘breed’ project, een project waarin leerlingen zelf heel veel kunnen kiezen. Wij zijn vorig jaar begonnen met het project Pop-up store. Dit hebben we als secties Zorg en Welzijn en Economie en Ondernemen samen gedaan. We hebben leerlingen binnen de kaders van het project heel veel vrijheid gegeven over wat ze gingen verkopen. Leerlingen hebben kunnen experimenteren met verschillende teamrollen, materialen, producten, doelgroepen en thema’s. Er was een mix tussen met je handen werken en digitaal aan de slag. Zo’n verkenningsproject voorkomt keuzestress en helpt hen ontdekken waar hun motivatie ligt. Een ideale basis voor de rest van de bovenbouw!
Bouw aan structuur, zonder het dood te regelen
PGP draait om autonomie, maar structuur blijft belangrijk. Bij Lisa (PGP Dienstverlening en Producten) werken leerlingen met een vast weekritme: Lesuur maandag = projectoverleg, Lesuren woensdag = praktijk en afsluiten met terugkijken. Geef leerlingen visuele ondersteuning (bv. een fysiek projectbord of digitale planner – kan zelfs in Magister) waarin ze kunnen bijhouden wat er van hen verwacht wordt. Zo creëer je duidelijkheid zonder hun zelfstandigheid weg te nemen.
Vier de eerste successen – hoe klein ook
“Dat eerste moment waarop een leerling zegt: ‘Dit heb ik zelf gemaakt!’ – daar draait het om.” – Maartje, PGP-coördinator. Plan bewust een eerste ‘oplevermoment’ in: een markt, presentatie, of korte demo waarin leerlingen laten zien wat ze gedaan of geleerd hebben. De doe-projecten hebben allemaal een unieke (en voor leerlingen leuke) vorm van oplevering – gebruik deze! Oplevering niet helemaal perfect? Dat hoeft ook niet. Het zijn en blijven middelbare scholieren – dus verwacht geen hbo niveau producten! Door te vieren dat iets af is, geef je leerlingen eigenaarschap en een trots gevoel. En jij krijgt waardevolle input voor de volgende stap.
Tot slot
Een goed begin is het halve werk – maar dat betekent niet dat alles perfect moet zijn. Zie de eerste weken vooral als de fundering waarop je samen met je leerlingen gaat bouwen. En onthoud: je hoeft het niet alleen te doen. Deel je ervaringen, vraag om hulp, en blijf leren van elkaar. Behoeft aan hulp bij het opstarten van het PGP? Plan hier gratis een afspraak in om digitaal samen te zitten!
